Na weer een lekker ontbijtje in het hotelletje, gaan we op pad. We zijn volgens mij de enige gasten dus kunnen onze eigen koffie en thee pakken en zitten ‘s ochtends en eind van de dag lekker op het kleine overdekte terras waar wat tafeltjes en stoelen staan. Het is lekker in de schaduw en in deze tijd van het jaar is het nog opvallend koel als je in de schaduw staat. De zon voelt wel net zo sterk als op Curacao, maar is de lucht zelf minder warm.

We gaan vandaag naar de derde en laatste school. Dit is de school waar de Maanda Foundation mee begonnen is en waar de opa van Brite dus les begon te geven onder een mangoboom. Ik heb een podcast aflevering van de Podcastlas over Zambia gedownload voor in de bus, want we rijden weer over dezelfde weg en zullen wel een dik uur onderweg zijn. Wel leuk om wat meer te horen over de geschiedenis van het land. Het is nooit een groot koninkrijk geweest en werd door de Portugezen ontdekt als perfecte tussenstop voor allerlei handel, met name slavenhandel. Ze hebben het land nooit gekoloniseerd, dat hebben de Britten gedaan en pas in de jaren zestig van de vorig eeuw werd het onafhankelijk. Toen kwam er een president aan de macht die het land lang heeft geregeerd, eerst democratisch gekozen, maar zichzelf uiteindelijk benoemd tot een alleen heerser. Gelukkig een vreedzaam dictator, die vooral vond dat hij het land het beste kon regeren. Vanaf begin jaren negentig komen er weer verkiezingen. Het is een vrij stabiel land, maar economisch zit het wel in de slop.

De Maanda school is het resultaat van de langste samenwerking, over twee jaar dus 20 jaar. Er is een grote primary én secondary school. We worden weer verwelkomd, eerst door het hoofd van de primary school in haar kantoor en daarna in het kantoor van het hoofd van de secondary school. Dit dubbele welkom, zal later blijken, lijkt ook het resultaat van wat frictie. Tijdens de meeting neemt het hoofd van de secondary school de leiding en later wordt Brite nog aangesproken door een leraar van deze middelbare school dat zij geen toegang krijgen tot de ‘hamer mill’, waar het mais gemalen wordt tot meel, omdat de primary school deze zich toe-eigent. Er zijn weer een boel speeches van onder andere: de hoofden van de school, Karin namens Maanda Foundation, het hoofd project management, één van de headmen en de head girl van de school, Gloria, die later aan Karin en mij vertelt dat ze graag medicijnen wil gaan studeren, maar dat je daar een sponsor voor moet vinden, omdat de kosten erg hoog zijn. Ze heeft nog geen sponsor en dat zet je natuurlijk meteen aan het denken, want zonder sponsor, geen universitaire opleiding voor haar.

Daarna krijgen we een rondleiding over het terrein. Omdat wij er bij zijn, is gevraagd of we alles mogen zien wat er tot nu toe gerealiseerd is, in plaats van alleen de nieuwe gebouwen. Het is echt indrukwekkend. Er zijn heel veel lerarenwoningen op het terrein van de community die verhuurd worden aan leraren op de school, er is dus een hamer mill, meerder waterputten zijn geslagen en heel veel schoolgebouwen. Er zijn voor de secondary school twee nieuwe lokalen bijna klaar: het verplichte science lab en nog een extra groot lokaal, waar ze eigenlijk ook een science lab van willen maken, maar daarvoor bouwen ze betonnen hoge tafels waardoor zo’n lokaal niet makkelijk voor iets anders gebruikt kan worden. Karin en Brite proberen er op aan te sturen dat ze dit misschien anders kunnen inrichten zodat het meerdere doeleinden kan hebben.

Peter en Thom zijn niet bij de rondleiding, om tijd te besparen gaat Peter met een aantal mensen kijken bij een waterput die niet goed functioneert. Hij is drinkwaterspecialist, heeft ook veel in Ghana gewerkt en zijn kennis is dus heel waardevol. Thom gaat met de ICT docenten naar het computerlokaal, want hij wil de Starlink antenne die we mee hebben genomen demonstreren. Ze zijn met stomheid geslagen dat zo’n klein apparaat (het lijkt net een witte tablet van A4 formaat, meer is het niet) zo’n enorme snelle internetconnectie geeft. Thom heeft van te voren uitgezocht wat de kosten zouden zijn en die vallen heel erg mee. Ze moeten 1200 kwacha betalen per maand en zijn per persoon vaak al 200 kwijt aan mobiele kosten, dus dat is te overzien (20 kwacha is een euro).

In gesprek merken we dat wij geneigd zijn ‘out of the box’ te denken om problemen op te lossen, maar dat dat een denkslag is die hier soms op wat weerstand lijkt te stuiten. Als dingen al lang op een bepaalde manier gedaan worden, dan kan het moeilijk zijn om dat te veranderen. Het interessante was dat het hoofd van de primary school, een deputy headman en het hoofd project management duidelijk meer vrije denkers zijn en in hun uitingen en speeches dat ook laten blijken. Zo is er bijvoorbeeld maar een heel kleine lerarenkamer waar geen 20 leraren tegelijkertijd kunnen rusten en dat hebben ze wel nodig, want ze geven ‘s ochtends les van 7 tot 12 en dan ‘s middags weer tot 18 uur omdat er nu zoveel kinderen (1200!) naar deze twee scholen komen (door de verandering van de regels, komen veel kinderen van de andere twee scholen ook hier naar toe), dat ze het bijna niet kunnen behappen. Maar er is ook een computerlokaal wat niet intensief gebruikt lijkt te worden, dat niet heel vol staat met spullen en waar je makkelijk een multifunctionele ruimte van zou kunnen maken. Ik merk dat het voor Karin, Brite en Pamela navigeren is in de gesprekken tussen wat zij kunnen bijdragen, maar ook de verantwoordelijkheid laten bij de scholen en uitvinden in hoeverre ze selfsufficient zijn en dus ook zelf kunnen sparen voor de bouw van nieuwe gebouwen door bijvoorbeeld de inkomsten van de Hammer mill. Brite en Pamela gaan morgen nog een dag naar deze school om uitgebreider te praten over een aantal zaken. Dan gaan ze ‘s middags nog langs bij de onderwijs coördinator hier in Choma om daar te peilen wat er aan regels verandert is en hoe het district hier mee omgaat en wat zij kunnen betekenen.

De meeting wordt afgesloten door nog een aantal speeches van onder andere Karin, Brite en Thom. Hij vertelt nog even aan iedereen die er niet bij was, dat hij aan de ICT docenten een Starlink antenne heeft laten zien en zijn verhaal wordt met veel enthousiasme ontvangen. Als ze besluiten dit te willen, dan zou dat een enorme verandering kunnen betekenen voor de scholen (toegang tot oneindig veel lesmateriaal), maar ook voor de community. Het is mogelijk ook een bron van inkomsten te generen door bijvoorbeeld een klein internet cafeetje te open, mogelijk in het computerlokaal waar al veel computers staan.

Rond half vijf zijn we terug in het hotel, het was echt een lange dag, maar ook weer zo bijzonder om mee te maken. Om zo even in het leven te stappen van deze mensen, zo hartelijk verwelkomt te worden, in gesprek te gaan en samen te eten.

Tja…. Weet je nog dat we gisteren die kippen, de geit en kalkoen bij deze school langs hadden gebracht? Nadat de meeting is afgelopen, komen er grote pannen op tafel met rijst, nshima en: kip-, kalkoen- en geitenvlees. Ah zegt Thom, dat was Bennie de geit. Beetje gek idee is het wel, maar ja, aan de andere kant ook weer de normaalste zaak van de wereld. Er heeft in ieder geval een grote groep mensen goed van kunnen eten!