Gander is eigenlijk een nietszeggend stadje, iemand omschreef het al als ‘één grote buitenwijk’. Toch is het heel bijzonder. Vanaf hier werd in 1940 de eerste transatlantische vlucht uitgevoerd naar Noord-Ierland met gevechtvliegtuigen die in de VS werden gemaakt voor WOII. Daarna was dit dé plek waar vliegtuigen een tussenstop maakten op bij te tanken, totdat vliegtuigen straalmotoren kregen en verder konden vliegen. Hierdoor had dit kleine stadje een relatief grote luchthaven die niet meer gebruikt werd en toen op 11 september 2001 het luchtruim boven de VS dichtging en Canada aanbood om veel vluchten te laten landen, landden er in Gander op één dag 38 vliegtuigen met in het totaal bijna 7000 mensen aan boord, bijna net zoveel mensen als het stadje aan inwoners had!

En toen gebeurde het bijzondere: de hele gemeenschap ging aan de slag. Scholen, kerken en gemeenschapscentra werden binnen no-time omgebouwd tot slaapplekken. Mensen kookten thuis eten en brachten dat naar de opvanglocaties. Bussen werden geregeld om passagiers van het vliegveld naar de stad en omringende plaatsjes te brengen. De buschauffeurs, die toevallig in staking waren, legden hun actie zelfs tijdelijk neer om te kunnen helpen. Inwoners openden hun huizen voor douches, gaven kleren weg, deelden medicijnen, en zorgden voor huisdieren die nog in de vrachtruimtes van de vliegtuigen zaten.

Over deze gebeurtenis is de musical ‘Come from Away’ gemaakt en daar zijn we vanavond naar toe gegaan, want de hele zomer zijn er voorstellingen in het theater hier in het stadje. We gaan wat meer richting het westen en Gander ligt op de route. Deze muscial is ons al door veel mensen die we hebben ontmoet, aangeraden. Het is geschreven door een Canadees schrijversduo die speciaal naar Gander gingen voor de tiende herdenking van 9/11 in 2011, en daar  tientallen bewoners én “plane people” interviewden om het echte verhaal boven tafel te krijgen. Alle personages in de musical zijn dan ook gebaseerd op bestaande mensen. De musical was op Broadway te zien, kreeg 7 Tony Award Nominaties en won in Londen de prijs voor de beste nieuwe musical en blijkt ook in Nederland gespeeld te zijn.

Veel passagiers zaten uiteindelijk bijna vijf dagen vast in Gander, en er ontstonden in die tijd hechte vriendschappen tussen bewoners en “come from aways” (zoals lokale Newfoundlanders buitenstaanders noemen). Sommige van die banden bestaan nog steeds, er zijn studiebeurzen opgericht, jaarlijkse reünies gehouden, en zelfs een huwelijk uit voortgekomen. Heel veel mensen hebben naderhand ook geld. Het mooiste voorbeeld is de beurs van Delta Flight 15. Op een van de vluchten zat een gepensioneerde fondsenwerver. Nadat de gastvrijheid van de lokale bevolking haar diep had geraakt, ontstond het idee om een beurs op te richten voor kinderen van Gander. Passagiers van over de hele wereld bleven jarenlang geld doneren, en het fonds groeide uit tot ver boven de 1 miljoen dollar, met inmiddels meer dan 341 leerlingen die er een beurs mee kregen.

De voorstelling werd gespeeld door professionele acteurs en zangers, we zijn echt heel blij dat we de tips hebben opgevolgd en zijn gegaan, het was echt de moeite waard!